De woning begint bij de mens
Eerst vragen we hoe u zult wonen. Pas daarna wat er in de muur komt.
We beginnen het ontwerp van een intelligente woning niet met de vraag hoeveel schakelaars er komen of waar de verdeelkast komt. We beginnen met de vraag hoe de bewoners in de woning zullen leven.
Hoe ziet hun gewone dag eruit? Wanneer staan ze op en wanneer gaan ze slapen? Hoe gebruiken ze de verschillende ruimtes, waar werken ze, waar ontspannen ze, waar komt het gezin samen? Welke eisen stellen ze aan thermisch comfort, privacy, veiligheid en verlichting? Wat willen ze zelf bedienen en wat moet juist automatisch werken, zonder dat ze eraan hoeven te denken?
Pas op basis van de antwoorden op deze vragen ontstaat de technische opdracht. De woning mag geen verzameling technologieën zijn die u moet leren bedienen. Technologie moet zich aanpassen aan de mens en aan diens manier van leven.
Uit de gesprekken groeit geleidelijk een heel concrete reeks eisen voor zowat alles waar in een woning, enigszins overdreven gezegd, elektronen doorheen lopen: verlichting, stopcontactkringen, datanetwerk en Wi-Fi, verwarming en koeling, warmtebron, ventilatie met warmterecuperatie, zonwering, alarmsysteem, camera- en toegangscontrole, audio en andere technologieën. En vooral: hoe al die systemen samen moeten werken.
Waarnaar we vragen
Dagritme
Opstaan, vertrekken, thuiskomen, avonden, nacht, weekends, thuiswerken.
Gebruik van de ruimtes
Wie gebruikt ze, wanneer en waarvoor? Waar is privacy belangrijker dan uitzicht?
Comfort
Temperatuur in de afzonderlijke ruimtes, luchtkwaliteit en licht overdag en ’s avonds.
Veiligheid en privacy
Alarmsysteem, toegang, camera’s en bescherming tegen waterlekken.
Handmatig of automatisch
Wat wilt u zelf onder controle houden en wat moet de woning zelf regelen?
Wat er later bijkomt
Zonnepanelen, batterij, laadpaal, zwembad, tuininstallaties. Ook wat u vandaag nog niet koopt, kunt u vandaag al voorbereiden.
Wat dat in het dagelijks leven betekent
’s Nachts gaat er alleen gedimd oriëntatielicht aan wanneer u uit bed stapt. Het maakt niemand wakker en niemand hoeft een schakelaar te zoeken.
Op een zomernamiddag zakt de zonwering aan de gevel in de zon al voordat de ruimte oververhit raakt. Als het hard begint te waaien, gaat ze naar een veilige stand.
Wanneer u de woning verlaat, schakelt één druk op de knop alle verlichting uit, zet de verwarming in de verlaagde stand, controleert de ramen en schakelt het alarmsysteem in. De woning weet dat er niemand thuis is en past haar werking daarop aan.
Technologie is geen doel, maar een middel. Een goed ontworpen intelligente woning herkent u niet aan het aantal functies in de app, maar aan hoe weinig de bewoners eraan hoeven te doen.
Eén woning, veel afzonderlijke systemen
Elke vakdiscipline doet haar werk correct. Maar niemand hoeft de woning als geheel te bekijken.
De technische uitrusting van een gewone eengezinswoning ontstaat niet als één geheel. Ze wordt per vakdiscipline uitgewerkt.
De verwarmingsinstallateur ontwerpt de warmtebron en de regeling per ruimte. De installateur van de ventilatietechniek ontwerpt de ventilatie-unit met warmterecuperatie, eigen sensoren en een eigen bediening. De zonweringsfirma levert motoren en bediening. De elektricien voorziet de bekabeling, schakelaars en dimmers. De beveiligingsfirma installeert de centrale, detectoren en het bediendeel. Elk bedrijf werkt daarbij deskundig en correct binnen zijn eigen opdracht.
Het probleem ligt niet bij de kwaliteit van de afzonderlijke vakdisciplines. Het probleem is dat elk bedrijf zijn eigen systeem, raming en bediening behandelt en niemand daarom de woning als geheel hoeft te bekijken.
Het resultaat kan bestaan uit meerdere afzonderlijke technologieën en tal van sensoren, thermostaten, bedieningselementen en apps die helemaal niet met elkaar communiceren.
Eén ruimte, vijf systemen
In een gewone woonkamer kunnen een thermostaat die de temperatuur meet, een sensor en bediening van de ventilatie met warmterecuperatie die CO₂ of vochtigheid meten, een bediening voor de lamellen, verschillende schakelaars en dimmers voor de afzonderlijke lichtkringen en een bewegingsdetector van het alarmsysteem samenkomen. Vijf toestellen die elk iets weten over dezelfde ruimte. Geen enkel toestel deelt die informatie met de andere.
Typische gevolgen
- Dubbele sensoren die voor verschillende systemen hetzelfde meten.
- Meer bedieningselementen aan de muur, elk met een andere bedieningslogica.
- Systemen die niet van elkaar weten: lamellen die vanwege de zon zakken terwijl de verlichting op volle sterkte brandt; koeling die werkt terwijl een raam openstaat.
- Meer apps, één voor elke technologie.
- Verspreide verantwoordelijkheid: elke vakdiscipline behandelt alleen haar eigen deel, ook bij onderhoud.
- Verspreide ramingen: de kosten zijn opgenomen in de ramingen van verschillende aannemers (hoofdstuk 04).
Geïntegreerde sturing in plaats van een opeenstapeling van technologieën
Eén sensor meet één keer. De hele woning kan die informatie gebruiken.
In een goed ontworpen slimme woning pakken we het anders aan. Eerst ontwerpen we hoe de woning als geheel moet functioneren; pas daarna kiezen we de technologieën die dat mogelijk maken.
We streven ernaar de gemeenschappelijke infrastructuur optimaal te benutten, informatie tussen systemen te delen en onnodige dubbele voorzieningen te beperken.
Gemeenschappelijke infrastructuur
Een doordachte bekabeling, één centrale verdeelkast met een sturingssysteem en vastgelegde interfaces met de afzonderlijke technologieën.
Gedeelde informatie
Eén sensor kan informatie aan verschillende technologieën leveren.
Eén logica
Centrale sturing zorgt ervoor dat systemen samenwerken in plaats van elk afzonderlijk of tegen elkaar in te werken.
Eén centrale verdeelkast met een sturingssysteem is een gangbare en functionele oplossing, ook voor grotere eengezinswoningen. Een kwalitatief ontwerp vanaf het begin is doorslaggevend: de dimensionering van de verdeelkast, ruimte voor reserves, kabeltracés, voeding, beveiliging en thermische omstandigheden. De concrete opbouw van de infrastructuur wordt altijd afgestemd op de technische behoeften van het project; geïntegreerde sturing vereist daarbij niet één enkele fysieke verdeelkast.
Eén geschikt bedieningselement kan de verlichting, lamellen en temperatuur regelen. Eén sensor meet één keer en de hele woning kan die informatie gebruiken. En één centrale logica kan ervoor zorgen dat alle systemen samenwerken.
Het delen van informatie is altijd afgestemd op de eigenschappen van de sensor, de plaats ervan en de eisen van de afzonderlijke functies.
Dat betekent niet dat een slimme woning geen bekabeling, sensoren of andere hardware nodig heeft. Het betekent dat we precies zoveel toestellen gebruiken als nodig is en hun mogelijkheden volledig benutten. Sommige toestellen blijven afzonderlijk omdat hun functie, veiligheid of de fabrikant dat vereist.
Interactief element: werkt wanneer u de pagina rechtstreeks in uw browser opent.
Doorsnede · eengezinswoning · illustratief schema
Elke vakdiscipline heeft eigen sensoren, eigen bediening en eigen bekabeling naar de eigen unit.
U kunt het schema zijwaarts verschuiven. Selecteer hieronder ruimtes en elementen.
Het schema is een grafische weergave. Dezelfde informatie staat in de lijst met ruimtes en elementen onder het schema.
Aantallen in het illustratieve model · geen gemeten of projectgegevens
Legenda
Minder bedieningselementen betekent niet automatisch minder sensoren. Het aantal sensoren kan vergelijkbaar blijven, maar elke sensor dient meer functies: een aanwezigheidsdetector bewaakt de woning wanneer het alarmsysteem is ingeschakeld en stuurt anders de verlichting en verwarming.
Woonkamer en keuken
Thermostaat, bediening voor lamellen, drie schakelaars en dimmers, bediening en sensor van de ventilatie-unit met warmterecuperatie, detector en raamcontact van het alarmsysteem. Vijf systemen in één ruimte.
- Verwarming en koeling
- Zonwering
- Verlichting
- Verlichting
- Verlichting
- Ventilatie met warmterecuperatie
- Ventilatie met warmterecuperatie
- Beveiliging
- Beveiliging
- Zonwering
- Zonwering
Voorbeelden van koppelingen en hun voorwaarden
Sensoren meten de temperatuur in de ruimtes en kunnen deel uitmaken van bedieningselementen aan de muur. Op basis daarvan stuurt het centrale systeem de ventielen van de afzonderlijke kringen aan en geeft het vragen door aan de warmte- of koudebron. Als er in een ruimte een raam openstaat, kan de regeling daar de verwarming en koeling beperken.
De warmtebron moet externe sturing mogelijk maken (bijvoorbeeld via Modbus, 0–10 V of een potentiaalvrij contact). De interne regeling en beveiligingen blijven de verantwoordelijkheid van de fabrikant; het centrale systeem mag daar niet mee ‘in conflict gaan’. Bij oppervlaktekoeling is bescherming tegen condensatie noodzakelijk: meting van temperatuur en relatieve vochtigheid, berekening van het dauwpunt en beperking van de koelmodus.
Metingen van CO₂ en vochtigheid in belangrijke ruimtes sturen het ventilatievermogen aan. Dezelfde gegevens kunnen ook voor andere functies worden gebruikt, bijvoorbeeld om de luchtkwaliteit weer te geven of een waarschuwing te geven.
De unit moet een geschikte interface hebben voor externe sturing van het vermogen en de bedrijfsmodi, en de fabrikant moet die sturing ondersteunen. De service- en beveiligingsfuncties van de unit (filters, ontdooien, beveiligingen) blijven in de eigen besturingselektronica.
De lamellen worden aangestuurd door hetzelfde systeem dat de verlichting, verwarming en ventilatie al regelt. Met één bediening worden ze allemaal tegelijk bediend, scènes nemen ze op in dagelijkse situaties en de automatisering reageert op zonnestraling en temperatuur. Zo werkt de zonwering in de zomer samen met de koeling en helpt ze oververhitting te beperken; in de winter kan ze de zonnewarmte binnenlaten.
Motoren die geschikt zijn voor centrale sturing, een kabel naar elke motor, uitgangen in de verdeelkast en een correct geplaatste weerstation. De mogelijkheden van de gebruikte technologie bepalen welke beschermende reacties op wind of ijsvorming mogelijk zijn.
Met één druk op de knop activeert u een lichtscène die alle kringen tegelijk instelt, elk met een andere lichtintensiteit of -kleur. Aanwezigheid en daglicht bepalen wanneer de verlichting brandt; het tijdprofiel bepaalt hoe. Bij een goed ontworpen verlichtingsinstallatie kan het licht zich ook aanpassen aan het tijdstip van de dag (meer daarover in MINALOX Healthy Living).
Dimbare armaturen en drivers die compatibel zijn met de gebruikte sturing (bijvoorbeeld DALI of 24 V), met de juiste kringbekabeling. Een armatuur alleen zorgt niet voor een dagverloop van het licht; daarvoor is sturing nodig.
In een geïntegreerde woning is beveiliging een van de functies van het sturingssysteem. Aanwezigheidsdetectoren die de verlichting inschakelen en de verwarming in de verlaagde stand zetten, bewaken de woning wanneer het alarmsysteem is ingeschakeld. Raamcontacten dienen zowel het alarmsysteem als de regeling. Een alarm kan alle verlichting inschakelen, de lamellen omhooghalen en een melding versturen.
Goed ontworpen geïntegreerde slimme sturing kan ook volwaardige beveiliging van een gewone eengezinswoning bieden. Een afzonderlijke beveiligingscentrale is dan mogelijk niet noodzakelijk. Doorslaggevend zijn de kwaliteit van het ontwerp, de gebruikte elementen en de uitvoering, evenals de specifieke veiligheidseisen van het gebouw.
Waterdetectoren, een pulsteller op de watermeter en een elektrisch bediende afsluitklep kunnen samenwerken: bij een lek of een ongewoon lange afname waarschuwt de woning en kan ze eventueel de watertoevoer afsluiten. Ook storingen van de warmtepomp, de ventilatie-unit met warmterecuperatie of pompen kunnen zo worden bewaakt.
Een elektrisch bediende afsluitklep, een vastgelegde veilige stand en de mogelijkheid tot noodbediening met de hand zijn vereist. De technologie moet storingssignalen via een geschikte interface kunnen doorgeven.
Wat centrale sturing niet vervangt
Integratie betekent coördinatie, niet dat alles wordt vervangen.
- de interne sturing en beveiligingen van warmtebronnen, ventilatie-units en aandrijvingen,
- branddetectie en andere systemen die volgens de regelgeving vereist zijn,
- de normatieve eisen voor de elektrische installatie en de keuring ervan,
- functies waarvoor de fabrikant van het toestel geen externe sturing toestaat.
De principes in dit hoofdstuk zijn niet aan één merk gebonden. Een voorbeeld van een platform dat we gebruiken: in onze projecten werken we vaak met het sturingssysteem Loxone. Dat is niet de enige mogelijkheid; de keuze van het platform hangt af van de eisen van de specifieke woning.
De werkelijke kosten van een conventionele woning
Elke post is redelijk. Het probleem ontstaat pas wanneer u ze optelt.
Bij een conventionele woning ziet de bouwheer de werkelijke kosten van alle technologieën vaak nergens in één overzicht. Er staat één post ‘elektrische installatie’ op de raming, maar een groot deel van de bijbehorende kosten is verspreid over de verschillende vakdisciplines.
Als we een eenvoudige woning bouwen met enkele stopcontacten, schakelaars, basisverlichting en een gewone thermostaat, is die elektrische installatie uiteraard goedkoper. Dat is volkomen logisch.
Zodra we echter een moderne eengezinswoning uitwerken met een warmtepomp, individuele temperatuurregeling per ruimte, ventilatie met warmterecuperatie, een alarmsysteem, elektrische lamellen, camera’s en kwalitatief, dimbaar licht, verandert de situatie heel snel.
Verwarming en koeling
De verwarmingsinstallateur of aannemer voor sanitaire installaties levert een warmtepomp en de regeling per ruimte: kamerthermostaten en eventueel een eigen regeleenheid en servomotoren.
Als de bouwheer niet de allergoedkoopste kamerthermostaten wil, gaat het per ruimte om een aanzienlijk bedrag. Elke thermostaat moet worden aangekocht, aangesloten, geïnstalleerd en geconfigureerd.
Een slimme woning heeft vaak al informatie over de temperatuur in de afzonderlijke ruimtes en kan de verwarming centraal regelen. Waarom zou u dan nog een afzonderlijke infrastructuur aanschaffen?
De warmtebron behoudt haar eigen sturing en beveiligingen. Sommige fabrikanten vereisen voor bepaalde functies een eigen bediening of referentiesensor. U moet voor het specifieke model nagaan welke externe sturing mogelijk is.
Ventilatie met warmterecuperatie
De installateur van de ventilatietechniek moet de unit met warmterecuperatie regelen en plaatst daarom eigen sensoren voor temperatuur, vochtigheid of CO₂ in de woning, met een eigen bediening erbij.
Plots zijn er een extra toestel, extra bekabeling, extra regeling en extra bediening. Vooral sensoren voor luchtkwaliteit zijn vaak vrij duur.
Een goed ontworpen systeem kan informatie van geschikte sensoren tegelijk voor meerdere doeleinden gebruiken, bijvoorbeeld voor de regeling van ventilatie, verwarming en andere functies.
Dit geldt op voorwaarde dat de afzonderlijke technologieën compatibel zijn en de fabrikanten die sturing toestaan. De bediening van de unit kan voor servicedoeleinden behouden blijven.
Zonwering
De zonweringsfirma levert motoren en de bijbehorende bediening: een drukknop bij het raam, een afstandsbediening, eventueel een eigen regeleenheid of slimme motoren met een app. Zo kunt u de lamellen comfortabel bedienen, maar ze blijven afzonderlijk werken.
Echte automatisering, zoals centrale bediening, scènes of een reactie op de zon, vereist vaak extra regeleenheden, sensoren, toebehoren of duurdere motoren. Aan de muur komt er bovendien een extra bediening bij, naast de lichtschakelaar, thermostaat en eventuele bediening van de ventilatie met warmterecuperatie. Elk toestel kost iets, heeft vaak eigen bekabeling nodig en moet door iemand worden geïnstalleerd. Toch weet het niets over de rest van de woning.
De lamellen worden aangestuurd door hetzelfde systeem dat de verlichting, verwarming en ventilatie al regelt: centrale bediening van alle lamellen, automatische scènes, reactie op zonnestraling, samenwerking met verwarming en koeling en beschermende reacties op weersomstandigheden, afhankelijk van de gebruikte technologie.
Centrale sturing vereist een kabel naar elke motor, uitgangen in de verdeelkast en een weerstation. Ook dat is een kost die in de vergelijking thuishoort.
Verlichting
In de woonkamer willen we misschien een ledstrip, een dimbaar armatuur boven de eettafel en decoratieve verlichting. Er komen steeds meer schakelaars, dimmers of afstandsbedieningen bij. Vaak heeft elke fabrikant een eigen manier van bedienen.
Als we bijvoorbeeld acht afzonderlijke lichtkringen willen, lopen we met gewone schakelaars al snel tegen de vraag aan hoe we dat allemaal comfortabel bedienen. Willen we echt acht schakelaars aan de muur en daar meerdere keren per dag piano op spelen? Afzonderlijke verlichtingssystemen bieden dimmen, groepen en scènes, maar hebben hun eigen bediening en app en weten niets over de rest van de woning.
Met één druk op de knop activeren we een lichtscène die alle kringen tegelijk instelt, elk met een andere lichtintensiteit of -kleur. Het belangrijkste verschil is de integratie: de verlichting houdt rekening met aanwezigheid, daglicht en de stand van de lamellen, wordt net als de rest van de woning bediend en kan zich bij een goed ontwerp ook aan het tijdstip van de dag aanpassen.
Dimbare kringen vereisen in beide varianten compatibele armaturen, drivers en de juiste bekabeling.
Beveiliging
De installateur van het alarmsysteem trekt extra kabels en plaatst bewegingsdetectoren, magnetische contacten en andere elementen in de woning. Die toestellen zijn vaak niet goedkoop en zien er niet altijd fraai uit.
Een bewegingsdetector merkt wel dat iemand zich in een ruimte beweegt, maar schakelt de verlichting niet in. Hij bedient de lamellen niet en helpt niet bij de verwarming of andere automatisering. Zijn enige taak is beveiliging. Toch hangt er in dezelfde ruimte vaak nog een sensor die de aanwezigheid voor de verlichting meet.
In een intelligente woning kan het sturingssysteem zelf voor de beveiliging zorgen. Eén geschikte aanwezigheidsdetector dient voor de beveiliging, verlichting en verwarming. Raam- en deurcontacten bewaken zowel de woning als de regeling. Een afzonderlijke centrale, een bediendeel en dubbele detectoren zijn dan mogelijk niet nodig.
Doorslaggevend zijn de kwaliteit van het ontwerp, de gebruikte elementen en de uitvoering, evenals de specifieke veiligheidseisen van het gebouw: de geschiktheid en plaatsing van de detectoren, sabotagebeveiliging waar nodig, noodvoeding, de werking bij uitval, communicatie en alarmmeldingen. Een sensor voor verlichtingsautomatisering is niet noodzakelijk zonder meer geschikt voor elke beveiligingsfunctie. Voor gebouwen met hogere beveiligingseisen of specifieke eisen van de verzekeraar kan een afzonderlijk systeem van een bepaalde klasse aangewezen zijn; dat is een individuele eis, geen algemene regel.
Andere aanverwante technologieën
Camerasysteem, toegangscontrole en parlofoon, garagepoorten en toegangspoorten, energiemeting, zonnepanelen, laadpaal, waterbeheer, audio.
Elk systeem heeft zijn eigen bediening, app en vaak ook eigen sensoren.
Integratie is zinvol wanneer de technologie een geschikte interface biedt.
In andere gevallen volstaat het om de infrastructuur voor een toekomstige koppeling voor te bereiden. Niet alles moet of kan worden geïntegreerd.
Zo kunnen we nog een hele tijd doorgaan. Elke afzonderlijke post is redelijk en verdedigbaar. Het probleem ontstaat pas wanneer u ze optelt.
Waarom een slimme woning duur lijkt
Eén raming betekent niet dat de prijs hoger ligt. Het betekent dat u de volledige prijs eerder ziet.
De belangrijkste reden is prijstransparantie.
Het ontwerp van een slimme woning omvat één volledige raming. De bouwheer ziet daarin de kosten van het sturingssysteem, de sensoren, de bedieningselementen, de regeling, de integratie, de programmering en andere technologieën. Alles tegelijk en op één plaats. Dat bedrag kan op het eerste gezicht afschrikken.
Wanneer een elektricien de elektrische installatie van een conventionele woning ontwerpt, noemt hij in het begin vaak alleen de prijs van de basisbekabeling. Hij bespreekt niet uitvoerig hoe de warmtebron, ventilatie met warmterecuperatie, lamellen of beveiliging moeten functioneren. Dat nemen toch andere vakdisciplines voor hun rekening.
De bouwheer betaalt vervolgens geleidelijk voor de ene technologie na de andere, vaak vanuit heel andere begrotingsposten en in verschillende bouwfasen. Aan het einde van de bouw kan blijken dat al die systemen samen ongeveer evenveel hebben gekost als een volledig ontworpen slimme woning. Alleen is dat bedrag geleidelijk betaald. Bovendien zit de woning dan vol afzonderlijke bedieningselementen en technologieën die niet met elkaar kunnen communiceren.
Interactief element: werkt wanneer u de pagina rechtstreeks in uw browser opent.
Waar kosten opduiken · zonder bedragen
Wat de bouwheer doorgaans in het begin ziet.
- Bekabeling en stopcontactkringenbekabeling
- Schakelaars en lichtpuntenbediening
- Verdeelkastcomponenten
- Montage en keuringinstallatie
De bouwheer moet vóór de start van de uitvoering weten wat hij precies krijgt, hoe het zal werken en hoeveel het zal kosten. Met één raming kan hij tijdig beslissen wat eenvoudiger kan, wat later kan en wat alleen voorbereid hoeft te worden.
Vergelijk vergelijkbare woningen
Twee woningen. Dezelfde functies. De volledige kosten.
We vergelijken de prijs van een slimme woning niet met die van een basis elektrische installatie. We vergelijken de totale kosten van twee woningen met een vergelijkbaar comfortniveau.
We moeten de totale investering vergelijken voor alle technologieën die we in de woning willen gebruiken. Uiteraard vergelijken we ook de uiteindelijke functionaliteit.
Als beide woningen een vergelijkbaar comfort, dezelfde regeling, beveiliging en automatisering moeten bieden, kan het prijsverschil verrassend klein zijn. In sommige gevallen kunnen de totale kosten zelfs vergelijkbaar zijn.
We beweren niet dat dit altijd zo is. Het hangt af van de grootte van de woning, de omvang van de technologieën, de concrete fabrikanten en de eisen van de bouwheer. Het klopt in elk geval niet dat een slimme woning automatisch een veel duurdere oplossing moet betekenen.
Dezelfde vraag, een andere aanpak
Elke functie kan worden uitgesplitst in dezelfde keten: wat meet, wat beslist, wat uitvoert en waarmee de gebruiker de functie bedient. Pas op dat niveau ziet u waar informatie wordt gedeeld, waar dubbele voorzieningen kunnen wegvallen en wat afzonderlijk blijft.
Interactief element: werkt wanneer u de pagina rechtstreeks in uw browser opent.
Dezelfde vraag, een andere aanpak
De warmtebron moet externe sturing toestaan. Bij oppervlaktekoeling is in beide varianten bescherming tegen condensatie nodig.
De kabel naar elke motor en de uitgangen in de verdeelkast zijn kosten van de geïntegreerde variant.
De unit moet over een interface beschikken voor externe sturing van het vermogen en de bedrijfsmodi.
Bij een goed ontwerp biedt dit volwaardige beveiliging van een gewone eengezinswoning. De kwaliteit van het ontwerp, de elementen en de uitvoering is doorslaggevend.
Ook afzonderlijke verlichtingssystemen bieden scènes. Het verschil zit in de integratie: aanwezigheidsdetectoren die de woning bewaken wanneer het alarmsysteem is ingeschakeld, worden ook door verlichting, verwarming en zonwering gebruikt.
Optionele bovenstandaard uitrusting
Maakt geen deel uit van de opdracht waarop de vergelijking is gebaseerd. Wordt altijd afzonderlijk geraamd.
| Functie | Conventioneel | Geïntegreerde sturing |
|---|---|---|
| Dynamisch licht gedurende de dag | wordt doorgaans niet ontworpen | uitbreiding van de verlichtingssturing (zie MINALOX Healthy Living) |
| Meerlagige verlichting en complexe scènes | bediening zou onpraktisch zijn | uitbreiding die door integratie mogelijk wordt |
| Multiroomaudio | afzonderlijk systeem | uitbreiding met een afzonderlijke levering |
| Energiebeheer (zonnepanelen, batterij, laadpaal) | afzonderlijke systemen | uitbreiding afhankelijk van de interfaces van de technologieën |
| Andere automatisering (water, irrigatie, zwembad) | afzonderlijke systemen | uitbreiding volgens het project |
We vergelijken niet alleen de prijs
Naast de totale prijs beoordelen we ook het aantal gebruikte toestellen, de complexiteit van de installatie, de bedieningsmogelijkheden, de samenwerking tussen technologieën en het dagelijkse gebruikscomfort.
Omdat een woning tientallen jaren meegaat, bekijken we beide varianten ook op lange termijn:
- service en onderhoud: wie het systeem onderhoudt en hoe intensief dat is,
- beschikbaarheid van reserveonderdelen na jaren gebruik,
- levensduur en modernisering: wat u kunt vervangen of bijwerken en hoe,
- toekomstige uitbreidbaarheid met nieuwe functies en technologieën,
- afhankelijkheid van een specifieke leverancier of integrator, in beide varianten.
Het gaat er niet om dat één variant op elk punt beter scoort. Het gaat erom beide aanpakken even objectief te beoordelen.
Regels voor een eerlijke vergelijking
- Dezelfde functionele omvang. Beide varianten voldoen aan dezelfde opdracht, niet meer en niet minder.
- Vergelijkbare kwaliteitsklasse van de componenten. Geen goedkoopste thermostaat tegenover een premium bedieningselement, of omgekeerd.
- Volledige kosten aan beide kanten. Regeling, bedieningselementen, sensoren, bekabeling, installatie, configuratie en inbedrijfstelling. Niet alleen de elektrische installatie zelf, maar ook de aanverwante leveringen van de afzonderlijke vakdisciplines.
- Bovenstandaard uitrusting apart. Functies die verder gaan dan de opdracht worden afzonderlijk als optie geraamd.
- Dezelfde prijsbasis. Dezelfde periode, dezelfde afbakening van leveringen en werkzaamheden en dezelfde weergave van de btw.
Referentiewoning
Een modelopdracht en methodiek. Geen eindprijs.
Voor een eerlijke vergelijking hebben we een modelopdracht nodig die voor beide varianten gelijk is.
Modelopdracht
Stel u een gewone moderne eengezinswoning voor, met de volgende eisen:
- Verwarming en koeling: individuele zoneregeling van de temperatuur in de afzonderlijke ruimtes.
- Buitenlamellen: individuele bediening met de mogelijkheid om alle lamellen centraal te sturen.
- Ventilatie met warmterecuperatie: regeling van de ventilatie volgens de luchtkwaliteit, minstens op basis van CO₂-sensoren.
- Beveiliging: volwaardige beveiliging met bewegingssensoren, raam- en deurcontacten en andere noodzakelijke elementen, ontworpen op basis van de risico’s van het gebouw.
- Verlichting: minstens dimbare verlichting, bij voorkeur met de mogelijkheid om basislichtscènes te maken.
De ontwerper van de conventionele variant kiest de merken, fabrikanten en concrete technologieën. Dat mogen gerust oplossingen zijn waarmee hij gewoonlijk werkt en die hij zijn klant zou aanbevelen. Het enige wat telt, is dat alle genoemde functies echt werken en dat de bouwheer het overeenkomstige comfortniveau krijgt.
De opdracht omvat bewust geen dynamische verlichting, uitgebreide lichtscènes boven op de basis, multiroomaudio of geavanceerde automatisering. Die worden afzonderlijk beoordeeld (hoofdstuk 08).
Functionele omvang: wat wordt gedeeld, wat kan wegvallen en wat blijft
Een geïntegreerd ontwerp schrapt niet zomaar alle toestellen van de afzonderlijke vakdisciplines. Voor elke eis onderscheiden we drie groepen: informatie die kan worden gedeeld, dubbele voorzieningen die kunnen wegvallen en toestellen die afzonderlijk en noodzakelijk blijven.
Interactief element: werkt wanneer u de pagina rechtstreeks in uw browser opent.
Referentiewoning · functionele omvang per eis
Wordt gedeeld
- temperatuur van sensoren in gemeenschappelijke bedieningselementen
- raamstatus, als die via een interface door de beveiliging wordt doorgegeven, of via eigen contacten
- aanwezigheid voor de verlaagde stand
Kan wegvallen
- afzonderlijke kamerthermostaten
- afzonderlijke regeleenheid voor de ruimteregeling
Blijft noodzakelijk
- warmte- en koudebron met eigen regeling en beveiligingen
- servomotoren van de kringen
- bescherming tegen condensatie bij oppervlaktekoeling
- bediening of referentiesensor, als de fabrikant die vereist
Komt erbij
- uitgangen voor servomotoren
- interface met de warmtebron
Vergelijkingsmethodiek
- De opdracht vastleggen: indeling, aantal ruimtes en zones, aantal ramen met lamellen, ruimtes met CO₂-regeling, omvang van de beveiliging, lichtkringen en scènes.
- De conventionele variant per vakdiscipline ontwerpen, inclusief de regeling, bediening en sensoren van elke vakdiscipline.
- De geïntegreerde variant ontwerpen op basis van dezelfde opdracht, zonder extra functies.
- Beide varianten volgens dezelfde kostenstructuur ramen (matrix hieronder).
- Niet-financiële en langetermijnindicatoren toevoegen.
- Bovenstandaard uitrusting afzonderlijk als optie ramen.
- Aannames beoordelen en beschrijven waaronder het resultaat geldt.
Kostenmatrix
Elke cel wordt voor beide varianten ingevuld. Selecteer een domein om te zien wat de raming aan beide kanten moet bevatten.
Interactief element: werkt wanneer u de pagina rechtstreeks in uw browser opent.
Kostenmatrix · beide varianten in dezelfde structuur
| Domein | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Verwarming en koeling · conventionele variant
- warmte- en koudebron
- kamerthermostaten
- regeleenheid voor de regeling en servomotoren
- bekabeling van de thermostaten
- bescherming tegen condensatie bij oppervlaktekoeling
- installatie, instelling en inbedrijfstelling van de regeling
Verwarming en koeling · geïntegreerde variant
- warmte- en koudebron (dezelfde)
- servomotoren (dezelfde)
- temperatuursensoren in de bedieningselementen of afzonderlijke sensoren
- uitgangen voor servomotoren en interface met de warmtebron
- bescherming tegen condensatie bij oppervlaktekoeling
- configuratie en inbedrijfstelling
De rij ‘Sturingssysteem en gemeenschappelijke infrastructuur’ bevat kosten die alleen de geïntegreerde variant heeft. We vermelden die altijd; we verbergen niets. Posten die in beide varianten gelijk zijn (bijvoorbeeld stopcontactkringen, de hoofdvoeding, de keuring) worden aan beide kanten gelijk geraamd of in beide gevallen weggelaten.
Niet-financiële en langetermijnindicatoren
- aantal eindtoestellen en afzonderlijke sensoren,
- aantal bedieningselementen aan de muur,
- aantal afzonderlijke systemen en apps,
- aantal vakdisciplines met een eigen regeling,
- complexiteit van de installatie en coördinatie,
- samenwerking tussen functies: delen ze informatie of niet,
- service en verantwoordelijkheid: wie is waarvoor verantwoordelijk,
- beschikbaarheid van reserveonderdelen, levensduur en moderniseringsmogelijkheden,
- uitbreidbaarheid en afhankelijkheid van een specifieke leverancier.
De methodiek bevat geen eindprijzen. Het resultaat van de vergelijking geldt telkens alleen voor een specifieke woning, een specifieke opdracht en een specifiek prijsniveau. We beweren niet vooraf dat een geïntegreerde oplossing goedkoper moet zijn. Zonder een concreet project kunt u dat niet zeggen.
Een vergelijking toont vaak dat het verschil tussen een klassieke en een slimme woning niet zozeer in de prijs zit, maar in hoe efficiënt we technologie kunnen benutten waarvoor de bouwheer toch al betaalt. In plaats van de algemene bewering dat een slimme woning duur is, krijgt u een echte vergelijking van twee technische oplossingen voor dezelfde woning.
We kunnen zo’n vergelijking voor een specifieke woning maken. Het vertrekpunt is de raming van de conventionele variant met dezelfde opdracht. De omvang en voorwaarden spreken we individueel af.
Wat is echte bovenstandaard uitrusting?
Meer comfort is een keuze. Geen integratiekost.
Als de bouwheer dankzij intelligente sturing functies begint te vragen die een klassieke woning helemaal niet zou hebben, stijgt de totale investering vanzelfsprekend. Dan vergelijken we echter niet langer dezelfde omvang van de uitrusting.
Basiscomfortniveau
- zoneregeling van verwarming en koeling
- gestuurde lamellen, individueel en centraal
- ventilatie met warmterecuperatie op basis van CO₂
- beveiliging volgens de eisen
- dimbare verlichting met basislichtscènes
Uitgebreide functies
- meerlagige verlichting met veel onafhankelijke lichtkringen
- dynamische sturing van de lichtkleur en -intensiteit gedurende de dag
- complexe lichtscènes
- multiroomaudio
- andere geavanceerde automatisering, afhankelijk van het project, bijvoorbeeld energiebeheer met zonnepanelen en een laadpaal, irrigatie of zwembadtechnologie
Bij een conventionele elektrische installatie met gewone schakelaars zouden we misschien helemaal geen acht onafhankelijke lichtkringen in één ruimte ontwerpen, omdat het onpraktisch is om die dagelijks met acht schakelaars te bedienen. Met een intelligent systeem kunt u zulke verlichting echter op een natuurlijke, comfortabele en automatische manier gebruiken. Zo ontstaan mogelijkheden die we anders niet eens zouden overwegen.
Dat is uiteraard een bewuste keuze van de bouwheer om in meer comfort te investeren, geen bewijs dat een intelligente elektrische installatie op zich duurder moet zijn.
In een prijsvergelijking ramen we bovenstandaard uitrusting altijd afzonderlijk als optie. We voegen geen functies toe aan de basisvariant die niet in de oorspronkelijke opdracht staan. U kunt dit uitproberen met de schakelaar ‘Bovenstandaard uitrusting tonen’ in de vergelijking in hoofdstuk 06.
Tussen basisuitrusting en bovenstandaard ligt een derde mogelijkheid: de infrastructuur voorbereiden. Het is zinvol om toekomstige uitbreidingen al tijdens het ontwerp en de bouw te plannen. Een doordachte voorbereiding van kabeltracés, beschermbuizen en reserves in de verdeelkast is doorgaans voordeliger dan achteraf aanpassingen aan een afgewerkte woning. Vaak kunt u de functie later toevoegen; voorbereiding in muren en constructies is achteraf veel moeilijker.
Hoe een intelligente woning tot stand komt
Zes fasen. Duidelijke rollen.
De documentatie voor een intelligente woning ontstaat niet doordat één persoon een grondplan krijgt en daarop stopcontacten, schakelaars en lichtpunten intekent. Het is een proces waarbij verschillende mensen met uiteenlopende specialisaties betrokken zijn.
Interactief element: werkt wanneer u de pagina rechtstreeks in uw browser opent.
Zes fasen · wie is erbij betrokken
- Bouwheerbeschrijft de manier van leven, wensen en prioriteiten
- MINALOXbegeleidt het overleg en stelt de functies per ruimte op
- Ontwerper elektriciteitgeen opdracht in deze fase
- Vakdisciplinesgeen opdracht in deze fase
- Aannemer elektrische installatiegeen opdracht in deze fase
1. Analyse van behoeften en levensstijl
Het begint met een adviseur. We bespreken hoe de bewoners in de woning zullen leven, hoe ze de ruimtes gebruiken en wat automatisch moet werken (hoofdstuk 01). Het resultaat is een overzicht van de gevraagde functies en een indeling per ruimte.
2. Technisch concept en coördinatie van de vakdisciplines
Vóór het ontwerp bevestigen we wie welke functie aanstuurt en welke interfaces beschikbaar zijn: warmte- en koudebron, ventilatietechniek, vloerverwarming en vloerkoeling, zonwering, deuren en poorten, waterbeheer, zonnepanelen en laadpaal. Het doel is dubbele thermostaten, sensoren en parallelle regelingen te voorkomen.
3. Ontwerpdocumentatie
We bezorgen alle informatie aan de ontwerper elektriciteit. Die stelt de ontwerpdocumentatie op volgens de toepasselijke technische normen, wetgeving en specifieke projecteisen. Het resultaat is een ontwerp van de elektrische installatie, verdeelkasten, afzonderlijke kringen, databekabeling, het sturingssysteem en alle benodigde koppelingen tussen de technologieën.
In deze fase spreken we niet langer algemeen over een sensor ergens in de woning of dimbare verlichting. We leggen concrete aantallen, toesteltypes, productcodes en technische oplossingen vast.
De omvang en fase van de documentatie en eventuele vereisten voor erkenning worden altijd bepaald op basis van het specifieke project en de toepasselijke wetgeving.
Afhankelijk van de omvang van het project kan de documentatie het volgende bevatten: een functionele specificatie, een overzicht per ruimte, een lijst van in- en uitgangen, de topologie van het sturingssysteem, een schema van de verdeelkast en de aansluitingen, een kabelplan met legenda, grondplannen met eindpunten, een lijst van integratie-interfaces, een technisch verslag, een meetstaat, een lijst van reserves en toekomstige voorbereidingen en een controlelijst voor de inbedrijfstelling.
4. Raming, overleg en optimalisatie
Met het afgewerkte technische ontwerp volgt een nieuwe overlegronde. We ramen de afzonderlijke technologieën en componenten en bespreken samen met de bouwheer niet alleen hun functionaliteit, maar ook de economische aspecten van de volledige oplossing. Dat vinden we bijzonder belangrijk.
Als blijkt dat bepaalde functies binnen het budget niet zinvol zijn, kunnen we het ontwerp aanpassen, sommige technologieën vereenvoudigen, de uitvoering in fasen verdelen of de infrastructuur voorbereiden om ze later toe te voegen. Hier passen we de regels voor een eerlijke vergelijking uit hoofdstukken 06 tot en met 08 toe.
5. Overdracht van de documentatie aan de uitvoerende aannemer
Als alles is goedgekeurd en de raming aanvaardbaar is, werken we de ontwerpdocumentatie af en bezorgen we ze aan de aannemer voor de elektrische installatie, die de bekabeling op de werf volgens het ontwerp uitvoert.
6. Levering van componenten en aansluitende integratie volgens de afgesproken omvang
Vervolgens nemen we, volgens onderlinge afspraak, deel aan de eindfase. We leveren componenten voor de intelligente sturing, verlichting en eventueel andere technologieën. Volgens de afgesproken omvang verzorgen we de configuratie, programmering en integratie van het volledige systeem. De montage en aansluitingen op de werf worden uitgevoerd door vakbekwame aannemers. Het resultaat moet één functioneel geheel zijn, niet meerdere afzonderlijke technologieën die niet met elkaar kunnen communiceren.
Onze rol
MINALOX is geen aannemer voor bouw- of elektrische installatiewerken. We voeren geen gewone elektrische installatiewerken op de werf uit. We kappen geen sleuven, trekken geen kabels, plaatsen geen inbouwdozen en voeren geen montage of standaard elektrische installatie op de werf uit.
Voor de bouwheer is het doorgaans efficiënter om deze werken te laten uitvoeren door een aannemer voor elektrische installaties die hij kent, of door een aannemer die juist in dit soort uitvoering gespecialiseerd is. Het is onze taak een kwalitatief ontwerp voor te bereiden waarmee een gewone vakbekwame aannemer voor elektrische installaties aan de slag kan.
MINALOX ontwerpt de technische oplossing, voert de afgesproken ontwerp- en coördinatiewerkzaamheden uit en levert componenten en technologieën. Configuratie, programmering en integratie kunnen deel uitmaken van de samenwerking, afhankelijk van de concreet afgesproken omvang. De aannemers zijn verantwoordelijk voor de elektrische installatie en de aansluiting van de afzonderlijke technologieën, binnen de omvang van hun opdracht.
De omvang van de samenwerking wordt altijd voor het specifieke project afgesproken. De afzonderlijke fasen kunnen ook apart worden besteld.
Waarom zulke documentatie meer kost
Dergelijke ontwerpdocumentatie is doorgaans aanzienlijk veeleisender dan gewone documentatie voor de elektrische installatie van een eengezinswoning. Dat komt niet zozeer door de moeilijkheid van het tekenen zelf, maar vooral door het werk dat eraan voorafgaat: vele uren overleg, technisch ontwerp, coördinatie van verschillende vakdisciplines, ontwerpwerk en kostenraming. Het is niet alleen een plan van de elektrische installatie. Het is een ontwerp van de manier waarop de woning zal functioneren.
Tussen de hoofdstukken
De ontwerpfilosofie is geen product
Onze aanpak is geen gepatenteerde technologie en evenmin een exclusieve technische oplossing. Het is de manier waarop we technologieën kiezen, ontwerpen en integreren. Daarom houden we die aanpak strikt gescheiden van een concreet aanbod van MINALOX.
Ontwerpfilosofie
geldt ongeacht merk en leverancier- vertrekken vanuit de manier van leven, niet vanuit de techniek
- de werking van de volledige woning ontwerpen vóór we technologieën kiezen
- informatie delen en dubbele voorzieningen wegnemen waar dat zinvol is
- afzonderlijk laten wat afzonderlijk moet blijven
- vergelijkbare oplossingen vergelijken en bovenstandaard uitrusting apart ramen
- de bouwheer vóór de uitvoering laten beslissen, met inzicht in zowel functies als kosten
Concreet aanbod van MINALOX
altijd volgens de afgesproken omvang- adviesgesprek en technisch concept
- coördinatie van de interfaces tussen technologieën
- ontwerpdocumentatie volgens de voor het specifieke project vastgelegde omvang
- kostenraming en optimalisatie van de oplossing
- verlichting van MINALOX
- levering van componenten en technologieën voor het sturingssysteem; we gebruiken vaak Loxone als platform, maar dat is niet de enige mogelijkheid
- configuratie, programmering en integratie volgens de afgesproken omvang
Hoofdstuk 10 · P1 · P2 · P3
Een woning die voor de mens werkt
Het doel is geen woning die u met uw smartphone bedient.
Het doel is een woning die begrijpt wat we nodig hebben en de meeste dagelijkse handelingen op een natuurlijke en automatische manier uitvoert.
In een presentatie kunt u het principe uitleggen. De werkelijke waarde van een intelligente woning merkt u echter het best bij dagelijks gebruik. Het gaat niet om alles wat het systeem kan. Bij een goed ontwerp gaat het erom hoe weinig u eraan hoeft te doen.
Daarom draait het voor ons in de eerste plaats niet om technologie. Het gaat erom hoe we daarmee betere woningen kunnen ontwerpen.
Michal ŠvecFounder & Executive Director, MINALOX
- P1
De woning begint bij de mens - P2
Geïntegreerde sturing in plaats van een opeenstapeling van technologieën - P3
We vergelijken vergelijkbare woningen
Laten we met een concrete woning beginnen
Aan de hand van een concreet project kunnen we het best tonen wat zinvol is om intelligent te regelen, wat u beter niet onnodig ingewikkeld maakt en hoe we het volledige concept zo ontwerpen dat de bouwheer voor een redelijke prijs echte meerwaarde krijgt. Een praktische demonstratie van een geschikte installatie spreken we individueel af.
Bijlage
Wat dit document niet beweert
- Het beweert niet dat een intelligente woning altijd goedkoper is.
- Het vermeldt geen algemene energiebesparingen of percentages. Automatisering kan helpen om onnodig verbruik te beperken; het werkelijke voordeel hangt af van het project en het gebruik.
- Het beweert niet dat een centraal systeem alle regelingen van afzonderlijke fabrikanten of toestellen van de afzonderlijke vakdisciplines vervangt.
- Het beweert niet dat elke geïntegreerde beveiliging automatisch voldoet aan specifieke certificerings-, normatieve of verzekeringseisen.
- Het beschrijft geen gepatenteerde of exclusieve oplossing. Het beschrijft een manier om beschikbare technologieën te ontwerpen, te coördineren en te integreren.
Bijlage
Begrippen
- Geïntegreerde sturing
- één sturingssysteem coördineert meerdere technologieën in de woning en deelt informatie tussen die technologieën.
- Centrale logica
- de regels op basis waarvan het systeem beslissingen neemt, bijvoorbeeld: een open raam beperkt de verwarming in de ruimte.
- Interface
- de manier waarop een technologie met het sturingssysteem wordt verbonden, bijvoorbeeld via Modbus, 0–10 V, een potentiaalvrij contact of DALI.
- Zoneregeling
- afzonderlijke temperatuurregeling in de verschillende ruimtes of zones.
- Lichtscène
- een opgeslagen instelling voor meerdere lichtkringen die met één bediening wordt geactiveerd.
- Vergelijkbaar comfortniveau
- dezelfde functionele omvang in beide varianten die worden vergeleken.
- Bovenstandaard uitrusting
- functies die verder gaan dan de opdracht waarop de vergelijking is gebaseerd en afzonderlijk worden geraamd.
- Voorbereiding van de infrastructuur
- bekabeling, beschermbuizen en reserves voor functies die later worden toegevoegd.